Sertralina - co to za lek i na co się ją stosuje

Nazwa substancji czynnej to sertralina, a w aptece można ją spotkać pod różnymi nazwami handlowymi. Preparaty różnią się producentem i ceną, ale substancja czynna jest ta sama. Pełny opis leku, dawki i skutki uboczne zebraliśmy na stronie sertralina, tutaj skupiamy się na tym, czym ten lek w ogóle jest i przy jakich problemach się po niego sięga.

Co to jest sertralina

Sertralina należy do SSRI, czyli najczęściej przepisywanej dziś grupy leków przeciwdepresyjnych. To leki, które weszły do użycia jako łagodniejsza alternatywa dla starszych trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych: działają na jeden konkretny mechanizm zamiast na wiele naraz, przez co są lepiej tolerowane. Sertralina ma postać tabletek powlekanych i przyjmuje się ją doustnie, raz na dobę, o stałej porze.

Warto od razu rozwiać dwa nieporozumienia. Sertralina nie jest lekiem uspokajającym typu benzodiazepiny i nie bierze się jej „w razie potrzeby”, gdy zrobi się nerwowo. Nie jest też środkiem nasennym, choć u części osób poprawia sen wtórnie, gdy ustępuje lęk i obniżony nastrój. Działa dopiero przy codziennym, regularnym przyjmowaniu przez dłuższy czas.

Jak działa sertralina

Serotonina to jeden z neuroprzekaźników, czyli substancji, którymi komórki nerwowe porozumiewają się między sobą. Po uwolnieniu do przestrzeni między neuronami serotonina jest częściowo wychwytywana z powrotem do komórki, z której wyszła. Sertralina hamuje ten wychwyt zwrotny, więc serotonina dłużej pozostaje tam, gdzie może oddziaływać na kolejny neuron.

Samo podniesienie stężenia serotoniny następuje szybko, ale poprawa samopoczucia już nie. Efekt kliniczny wymaga tygodni, bo zależy od powolnych zmian przystosowawczych w układzie nerwowym, a nie od pojedynczej dawki. To dlatego lek ocenia się po tygodniach, nie po kilku dniach, i dlatego nie ma sensu odstawiać go po tygodniu z powodu braku poprawy. Więcej o samym mechanizmie znajdziesz w tekście o tym, jak działają leki na depresję.

Na jakie schorzenia stosuje się sertralinę

Sertralina ma szeroki zakres zarejestrowanych wskazań i to jedna z przyczyn jej popularności. Ten sam lek może pomóc, gdy depresji towarzyszy nasilony lęk, więc pacjent nie musi przyjmować dwóch osobnych preparatów.

Poza tymi rozpoznaniami psychiatra bywa, że sięga po sertralinę także w innych zaburzeniach lękowych, choć nie są to wskazania rejestracyjne. Taka decyzja należy do lekarza i zapada po ocenie konkretnego przypadku, nie na życzenie pacjenta.

Sertralina a nerwica

„Nerwica” to określenie potoczne, którym pacjenci opisują to, co w klasyfikacjach medycznych nazywa się zaburzeniami lękowymi. Jeśli ktoś pyta, czy sertralina jest lekiem na nerwicę, odpowiedź brzmi: przy części tych zaburzeń tak, bo lęk napadowy i fobia społeczna są jej zarejestrowanymi wskazaniami. Nie znaczy to jednak, że lek pasuje do każdego lęku ani że działa natychmiast po połknięciu tabletki. Rozpoznanie stawia lekarz, bo za podobnymi objawami mogą stać różne problemy, także somatyczne.

Sertralina a depresja poporodowa

Sertralina jest jednym z leków rozważanych u kobiet karmiących piersią, ponieważ do mleka przenika jej niewiele. Nie oznacza to automatycznej zgody: decyzję o leczeniu i dawce podejmuje lekarz po zestawieniu korzyści z ryzykiem, indywidualnie. Temat rozwijamy na stronie o depresji poporodowej.

Czego można się spodziewać na początku

Pierwsze tygodnie to okres przyzwyczajania organizmu. Mogą pojawić się nudności, biegunka, bóle głowy, suchość w ustach, senność albo przeciwnie, gorszy sen. U części osób lęk na starcie przejściowo się nasila, zanim zacznie ustępować, i właśnie dlatego przy zaburzeniach lękowych lekarz często zaczyna od niższej dawki. Te dolegliwości zwykle słabną po kilkunastu dniach. Poprawa nastroju przychodzi później, zwykle po 2 do 4 tygodni, a w zaburzeniach lękowych czasem po dłuższym czasie.

Rzadziej, ale poważnie, mogą wystąpić obniżenie poziomu sodu we krwi oraz objawy zespołu serotoninowego, gdy sertralina zostanie połączona z innymi lekami działającymi na serotoninę. Nie łączy się jej z inhibitorami MAO ani z pimozydem. Szczegółowy przebieg pierwszych tygodni opisaliśmy w tekście o skutkach ubocznych sertraliny na starcie.

Dlaczego sertralina jest tylko na receptę

Sertralina ma w Polsce kategorię Rp, czyli wydawana jest wyłącznie z przepisu lekarza. Nie istnieje legalna droga kupienia jej bez recepty i nie ma odpowiednika bez recepty o tym samym działaniu. Powód jest praktyczny: dobór leku przeciwdepresyjnego wymaga rozpoznania, sprawdzenia przeciwwskazań i interakcji z innymi lekami, a także ustalenia dawki i planu odstawiania. Sama diagnoza „to na pewno depresja” bywa mylna, bo podobne objawy daje na przykład niedoczynność tarczycy czy niedokrwistość.

Receptę można dziś uzyskać także zdalnie. Konsultacja w sprawie leków przeciwdepresyjnych jest psychiatryczna, a lekarz przed decyzją weryfikuje historię leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta, żeby zobaczyć, co pacjent już przyjmuje.

Najczęstsze pytania