Depresja lękowa - objawy, różnice wobec nerwicy i leczenie

Czym jest depresja lękowa

W klasyfikacjach chorób nie znajdziesz jednostki o nazwie depresja lękowa. To określenie, które przyjęło się w rozmowach pacjentów i w internecie, bo dobrze opisuje realne doświadczenie: dwa problemy naraz. Lekarz opisuje to zwykle na jeden z dwóch sposobów. Albo rozpoznaje epizod depresji, w którym lęk i niepokój są bardzo nasilone, albo mieszane zaburzenia depresyjne i lękowe, gdy objawy obu grup występują razem, ale żadna nie jest na tyle wyraźna, żeby postawić jedno rozpoznanie.

Współwystępowanie depresji i lęku nie jest wyjątkiem, tylko regułą. Duża część osób leczonych z powodu depresji ma jednocześnie objawy lękowe, i odwrotnie: w przewlekłych zaburzeniach lękowych z czasem często dołącza się depresja. Dla praktyki leczenia ma to jedną ważną konsekwencję. Nazwa jest mniej istotna niż to, które objawy najbardziej utrudniają życie, jak długo trwają i czy pojawiły się myśli rezygnacyjne.

Objawy depresji lękowej

Objawy układają się w dwie warstwy, które nakładają się na siebie przez większość dnia.

• Obniżony nastrój. Smutek, przygnębienie albo poczucie pustki, obecne niemal codziennie i przez większą część dnia.
• Utrata radości. Rzeczy, które wcześniej cieszyły, przestają cokolwiek dawać. To objaw, który najmocniej odróżnia depresję od samego lęku.
• Uporczywe zamartwianie się. Myśli krążą wokół zdrowia, pracy, pieniędzy i bliskich, trudno je zatrzymać, wracają mimo prób odwrócenia uwagi.
• Napięcie i niepokój ruchowy. Poczucie bycia stale na krawędzi, trudność z usiedzeniem w miejscu, rozdrażnienie.
• Objawy z ciała. Kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej, duszność, drżenie rąk, potliwość, napięcie karku, dolegliwości żołądkowe. Właśnie z ich powodu wiele osób trafia najpierw do kardiologa lub na oddział ratunkowy.
• Zaburzenia snu. Trudność z zaśnięciem z powodu gonitwy myśli, wybudzanie się nad ranem, sen, który nie regeneruje.
• Zmęczenie i brak energii. Wyczerpanie nieproporcjonalne do wysiłku, każda czynność wymaga przełamywania się.
• Problemy z koncentracją. Trudność z czytaniem, podejmowaniem decyzji i skupieniem się na rozmowie.
• Poczucie beznadziei i myśli rezygnacyjne. Przekonanie, że nic się nie zmieni. To objaw, który zawsze wymaga kontaktu z lekarzem.

Depresja lękowa a nerwica, jak je odróżnić

Nerwica to potoczna nazwa zaburzeń lękowych, takich jak zaburzenie lękowe uogólnione, lęk napadowy czy lęk społeczny. Granica bywa nieostra, ale w praktyce pomaga kilka pytań: co jest pierwsze, jak wygląda czas między najgorszymi momentami i czy zniknęła zdolność do cieszenia się.

Uproszczenie, które często pomaga pacjentom: lęk mówi, że zaraz stanie się coś strasznego, a depresja mówi, że już się stało i nic tego nie zmieni. Gdy oba głosy słychać jednocześnie, mówimy właśnie o depresji lękowej. Ostateczna ocena należy do lekarza, bo podobnie mogą wyglądać także nadczynność tarczycy, niedokrwistość czy działanie niektórych leków, a to badania i wywiad pozwalają je wykluczyć.

Leczenie depresji lękowej

Leczenie dobiera się do nasilenia objawów. Przy objawach łagodnych zwykle wystarcza psychoterapia, najczęściej poznawczo-behawioralna, która uczy rozpoznawania i przerywania błędnego koła lękowych myśli. Przy objawach umiarkowanych i ciężkich, a także wtedy, gdy sama terapia nie przynosi poprawy, lekarz włącza leczenie farmakologiczne.

SSRI, czyli sertralina i escitalopram

Podstawą leczenia są leki z grupy SSRI, czyli selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. W depresji z nasilonym lękiem sięga się po nie dlatego, że działają na oba komponenty jednocześnie, bez potrzeby łączenia dwóch preparatów.

• Sertralina ma szeroki zakres wskazań, obejmujący depresję, lęk napadowy, lęk społeczny, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne i zespół stresu pourazowego. W depresji lekarz zwykle zaczyna od 50 mg raz na dobę, a w zaburzeniach lękowych często od 25 mg, żeby nie nasilić niepokoju na starcie. Dawkę można stopniowo zwiększać do maksymalnie 200 mg na dobę.
• Escitalopram jest dobrze tolerowany i często wybierany jako lek pierwszego rzutu. Leczenie zaczyna się zwykle od 5 do 10 mg raz na dobę, dawka podtrzymująca to najczęściej 10 mg, a maksymalna 20 mg na dobę.
• Wenlafaksyna, lek z grupy SNRI, bywa rozważana, gdy SSRI nie przynosi wystarczającej poprawy, między innymi w zaburzeniu lękowym uogólnionym.

Wszystkie te leki są w Polsce wydawane wyłącznie na receptę. Nie istnieje preparat bez recepty, który leczyłby depresję lękową, a dziurawiec, choć bywa badany w depresji łagodnej, wchodzi w interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi. Wybór leku, dawka i czas leczenia to decyzja lekarza, podejmowana po ocenie objawów, chorób towarzyszących i wszystkich przyjmowanych leków.

Czego spodziewać się na początku leczenia

Leki przeciwdepresyjne działają stopniowo. Pierwsze efekty widać zwykle po 2 do 4 tygodni, a przy nasilonym lęku pełna poprawa bywa jeszcze wolniejsza. W pierwszych dniach niepokój, drażliwość i bezsenność mogą się przejściowo nasilić, co brzmi paradoksalnie, ale jest znanym zjawiskiem i zwykle mija po kilku dniach. Dlatego w depresji lękowej lekarze często zaczynają od mniejszej dawki i zwiększają ją powoli. Nie jest to powód, żeby odstawić lek na własną rękę, ale powód, żeby zgłosić objawy lekarzowi. Nagłe przerwanie leczenia po dłuższym stosowaniu grozi objawami odstawiennymi.

Leki uspokajające, dlaczego nie są rozwiązaniem

Benzodiazepiny działają w kilkadziesiąt minut, więc kuszą przy silnym lęku. Problem w tym, że uzależniają, a tolerancja rośnie szybko, dlatego stosuje się je najwyżej przez kilka tygodni i tylko wtedy, gdy lekarz uzna to za konieczne, na przykład na czas oczekiwania, aż zacznie działać lek przeciwdepresyjny. Nie leczą depresji, tylko tłumią objaw. Bywa też, że lekarz proponuje hydroksyzynę, która nie uzależnia, ale ma słabsze i doraźne działanie. Decyzja zawsze należy do lekarza.

Jak uzyskać e-receptę online

• Wypełniasz formularz medyczny o samopoczuciu, objawach lękowych, dotychczasowym leczeniu i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację psychiatryczną, od 199 zł (pierwsza wizyta 250 zł)
• Lekarz weryfikuje historię leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Kod recepty dostajesz na e-mail, a jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Konsultacja online sprawdza się przy objawach łagodnych i umiarkowanych oraz przy kontynuacji rozpoczętego wcześniej leczenia. Przy myślach rezygnacyjnych, gwałtownym pogorszeniu stanu lub objawach psychotycznych potrzebna jest pomoc na miejscu, a nie zdalna.

Najczęstsze pytania