Escitalopram czy wenlafaksyna - co wybrać

To pytanie pojawia się często, zwłaszcza gdy pierwszy lek nie zadziałał albo gdy ktoś czytał o obu preparatach i chce zrozumieć różnicę. Escitalopram i wenlafaksyna należą do dwóch różnych grup leków przeciwdepresyjnych, więc różnice są tu nieco większe niż między dwoma SSRI. Poniżej pokazujemy, na czym one polegają i co z nich wynika w praktyce.

Różnica w mechanizmie, SSRI kontra SNRI

Escitalopram to SSRI, czyli selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny. Blokuje powrót serotoniny do komórki nerwowej, przez co jej stężenie w połączeniach między neuronami rośnie. Działa więc przede wszystkim na jeden układ przekaźnikowy.

Wenlafaksyna to SNRI, czyli inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Hamuje powrót obu tych neuroprzekaźników. W niższych dawkach dominuje wpływ na serotoninę, a przy wyższych dochodzi wyraźne działanie na noradrenalinę. To właśnie ten drugi układ odróżnia ją od escitalopramu i sprawia, że bywa pomocna, gdy w obrazie depresji dominuje spadek napędu i energii. Oba leki budują pełny efekt stopniowo, zwykle po 2 do 4 tygodni, więc żadnego z nich nie ocenia się po kilku dawkach.

Czym się różnią w skrócie

Kiedy lekarz częściej sięga po escitalopram

Escitalopram jest ceniony za dobrą tolerancję i prosty schemat, bo najczęściej wystarcza jedna z trzech dawek, 5, 10 lub 20 mg. Bywa wybierany na pierwsze leczenie, zwłaszcza gdy zależy na łagodnym starcie albo gdy dominuje lęk uogólniony. Ma zastosowanie w depresji i w zaburzeniach lękowych, w tym w lęku napadowym, lęku społecznym oraz zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym. Trzeba pamiętać o ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT w sercu, co lekarz sprawdza przed wystawieniem recepty.

Kiedy lekarz częściej sięga po wenlafaksynę

Wenlafaksyna bywa wybierana wtedy, gdy leczenie lekiem z grupy SSRI, na przykład escitalopramem czy sertraliną, nie przyniosło wystarczającej poprawy. Dzięki działaniu na noradrenalinę bywa pomocna, gdy w depresji na pierwszy plan wysuwa się spadek energii i napędu. Stosuje się ją w epizodach depresji i w zapobieganiu ich nawrotom oraz w zaburzeniach lękowych. Najczęściej używa się postaci o przedłużonym uwalnianiu, przyjmowanej raz na dobę. Przy wyższych dawkach możliwy jest wzrost ciśnienia tętniczego, dlatego lekarz kontroluje ciśnienie w trakcie leczenia.

Skutki uboczne i odstawienie

Profil działań niepożądanych na starcie jest u obu leków podobny: najczęściej nudności, bóle głowy, zawroty głowy, potliwość, senność lub trudności z zasypianiem oraz przejściowy niepokój w pierwszych dniach. W dłuższym stosowaniu możliwe są zaburzenia funkcji seksualnych. Rzadziej, ale poważnie, u obu leków może wystąpić hiponatremia, czyli niski poziom sodu, zwłaszcza u osób starszych, oraz objawy zespołu serotoninowego przy łączeniu z innymi lekami działającymi na serotoninę.

Istotna różnica dotyczy odstawiania. Wenlafaksyna ma krótki okres półtrwania, więc gwałtowne przerwanie może wywołać wyraźne objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, niepokój, nudności czy wrażenie prądów. Escitalopram również odstawia się stopniowo, ale objawy bywają zwykle łagodniejsze. W obu przypadkach dawkę zmniejsza się powoli, według planu ustalonego z lekarzem. Więcej o tym piszemy w tekście jak odstawić lek na depresję.

Dlaczego to lekarz wybiera lek

Wybór między escitalopramem a wenlafaksyną nie opiera się na tym, który lek jest lepszy w ogóle, bo oba są skuteczne w depresji. Opiera się na tym, który pasuje do konkretnej osoby. Znaczenie mają wcześniejsze leczenie i jego efekt, choroby serca i ciśnienie tętnicze, choroby wątroby i nerek oraz inne przyjmowane leki. Dlatego konsultacja obejmuje weryfikację historii leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta. Ta sama weryfikacja pozwala uniknąć groźnych interakcji, na przykład zespołu serotoninowego, oraz sprawdzić, czy nie ma przeciwwskazań, takich jak jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO. Nigdy nie zmienia się leku ani nie łączy dwóch leków przeciwdepresyjnych samodzielnie.

Cena i dostępność

Pod względem ceny leki są porównywalne i oba należą do tanich. Opakowanie escitalopramu lub wenlafaksyny na miesiąc kosztuje pełnopłatnie zwykle kilkanaście do dwudziestu kilku złotych, a wiele preparatów jest refundowanych, co jeszcze obniża dopłatę pacjenta. Cena nie jest więc czynnikiem, który powinien decydować o wyborze między nimi. Osobnym kosztem jest konsultacja psychiatryczna online z możliwością wystawienia recepty, która wynosi 250 zł i nie obejmuje ceny samego leku.

Najczęstsze pytania